Πρόληψη της άνοιας

Σύμφωνα με παγκόσμια εταιρεία νόσου του Alzheimer, οι ασθενείς με άνοια αναμένεται να αυξηθούν παγκοσμίως από τα 46,8 εκατομμύρια σε περισσότερους από 131,5 εκατομμύρια το 2050. Η τρομακτική αυτή πρόβλεψη οφείλεται κυρίως στην αναμενόμενη αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης στις αναπτυσσόμενες χώρες. Στη χώρα μας υπολογίζεται πως υπάρχουν περίπου 200.000 ασθενείς με άνοια, οι οποίοι θα φτάσουν τους 354.000 το 2050. Οι συνέπειες από την αύξηση του αριθμού των ασθενών με άνοια θα είναι σημαντικές σε πολλούς τομείς: ιατρικό, κοινωνικό, οικονομικό. Το κόστος της άνοιας υπολογίστηκε σε μια πρόσφατη μελέτη των Καϊτελίδου και συν. (2014) στις 12.140 ευρώ για την ήπια άνοια και στις 22.666 ευρώ για την πιο σοβαρή νόσο. Σε μια μελέτη των Μούγια και συν. (2015), περισσότεροι από τους μισούς Έλληνες φροντιστές ασθενών με άνοια βίωναν σημαντική επιβάρυνση από τη φροντίδα. Όλα τα παραπάνω καθιστούν την πρόληψη της άνοιας απόλυτη προτεραιότητα.

Σύμφωνα με μια μελέτη των Norton και συν. (2014) που δημοσιεύθηκε στο Lancet, αν μειωθούν κατά 10-20% οι τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου της άνοιας θα μειωθεί μέχρι το 2050 ο επιπολασμός της νόσου κατά 8-15%. Οι τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου για την  ανάπτυξη άνοιας είναι: α) αγγειακοί: υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης, κάπνισμα, παχυσαρκία, υπερλιπιδαιμία, β) διατροφικοί: ωμέγα 3 λιπαρά, αντιοξειδωτικά, βιταμίνες, μέτρια κατανάλωση οινοπνεύματος, μεσογειακή διατροφή μειώνουν τον κίνδυνο και γ) ψυχοκοινωνικοί: μοναξιά, κατάθλιψη, κοινωνική απομόνωση αυξάνουν τον κίνδυνο. Υψηλή εκπαίδευση, σωματική άσκηση, νοητικού τύπου δραστηριότητες μπορεί να δρουν προστατευτικά. Δυστυχώς όμως, μέχρι σήμερα, καμία παρέμβαση για την πρόληψη της άνοιας δεν έχει αποδειχτεί αποτελεσματική. Μεθοδολογικά ζητήματα των μέχρι σήμερα μελετών ενδεχομένως να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην μη εύρεση στατιστικώς σημαντικής αποτελεσματικότητας των μελετών: οι παρεμβάσεις είναι σύντομες, το δείγμα των μελετών μικρό, οι δοσολογίες των σκευασμάτων διαφέρουν και οι παρεμβάσεις είναι μονοεπίπεδες. Τρεις μεγάλες πολυεπίπεδες μελέτες πρόληψης της άνοιας βρίσκονται σε εξέλιξη: η μελέτη Finger, η  MAPT και η PreDiva. Τα πρώτα αποτελέσματα των μελετών αυτών είναι ελπιδοφόρα. Ενθαρρυντική είναι επίσης η μείωση της επίπτωσης της άνοιας στις ανεπτυγμένες χώρες  που παρατηρήθηκε σε μεγάλες διαχρονικές μελέτες σε Αγγλία, Ολλανδία και ΗΠΑ.

Δευτερογενής πρόληψη ονομάζεται η πρόληψη σε προκλινικές μορφές της άνοιας μέσω έγκαιρης διάγνωσης και χορήγησης φαρμάκων που να μπορούν να καθυστερήσουν την έναρξη της άνοιας. Μέχρι πριν από λίγα χρόνια η διάγνωση της νόσου του Alzheimer στηριζόταν αποκλειστικά στην κλινική εικόνα και τον νευροψυχολογικό έλεγχο. Τα τελευταία χρόνια σύγχρονες απεικονιστικές τεχνικές (ατροφία ιππόκαμπου μέσω MRI, μεταβολική και μοριακή νευροαπεικόνιση) και συλλογή βιοδεικτών στο Εγκεφαλονωτιαίο υγρό μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά στη διάγνωση. Έχουν μάλιστα προταθεί συγκεκριμένα διαγνωστικά κριτήρια που θα στηρίζονται στο συνδυασμό κλινικών κριτηρίων και βιοδεικτών. Λιγότερο ελπιδοφόρα είναι τα μηνύματα από κλινικές δοκιμές φαρμάκων τροποποίησης της νόσου (crenezumab, Solanezumab, Bapineuzumab, Dimebon, Resveratrol και άλλα). Η εύρεση θεραπείας που θα καθυστερούσε κατά 5 χρόνια την έναρξη της άνοιας θα είχε σαν αποτέλεσμα την μείωση των ατόμων με άνοια κατά 50% σε μία γενιά, ενώ καθυστέρηση 10 ετών θα απέφερε μείωση κατά 75% (Brookmeyer και συν. 1998).

Στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα στην τριτογενή πρόληψη: την αντιμετώπιση των συνεπειών της άνοιας μετά την εκδήλωσή της. Έχουν αναπτυχθεί εξειδικευμένα κέντρα και συγκεκριμένες παρεμβάσεις για τους ίδιους τους ασθενείς και τους φροντιστές τους. Είναι σημαντικό να ενσωματωθεί σε αυτά τα κέντρα, αλλά και στην πρωτοβάθμια περίθαλψη, η πρωτογενής και δευτερογενής πρόληψη της άνοιας. Με τον τρόπο αυτό, οι συνέπειες της αύξησης του αριθμού των ασθενών με άνοια τα επόμενα χρόνια μπορεί να μετριαστούν.

No Comments Yet.

Leave a comment